„Jestem zatrudniona od 7 lat w jednej z dużych firm (korporacja), ale nadal nie mam stałej umowy o pracę. Umowa jest odnawiana co roku. Jakie mam szanse, aby powalczyć o stałą umowę oraz jak powinna to zrobić, tym bardziej, że dowiedziałam się z doniesień medialnych, że podobno w najbliższym czasie w tej kwestii już zaszły (lub mają zajść) zmiany korzystne dla pracowników?”
Zgodnie z artykułem 251§1 Kodeksu Pracy zawarcie trzeciej, kolejnej, umowy o pracę na czas określony wywołuje takie skutki, jak zawarcie umowy o pracę na czas nieokreślony, o ile przerwa między rozwiązaniem poprzedniej a zawarciem kolejnej umowy o pracę na czas określony nie przekraczała jednego miesiąca.
Zatem jeżeli zawarta z pracodawcą umowa o pracę jest trzecią umową, zmiana rodzaju umowy następuje z mocy prawa. Jest to swojego rodzaju fikcja prawna, w myśl której umowa ta wywiera takie skutki, jak umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony. Skutkuje to również koniecznością stosowania przepisów o powszechnej ochronie trwałości stosunku pracy w razie jej wypowiedzenia oraz właściwych dla umowy o pracę na czas nieokreślony okresów wypowiedzenia.
W pytaniu nie wskazała Pani konkretnie czy kolejne umowy o pracę zawierane były od razu po rozwiązaniu poprzednich umów czy też po upływie jakiegoś czasu. Niemniej wskazać należy, iż przekroczenie jednego miesiąca w rozumieniu art. 251 KP następuje, gdy przerwa między rozwiązaniem poprzedniej a nawiązaniem kolejnej umowy o pracę trwa co najmniej 31 dni. Zatem jeżeli termin zawarcia kolejno po sobie następujących umów o pracę mieścił się w przedziale 31 dni, wówczas ma zastosowanie dyspozycja art. 251§1, a tym samym trzecia umowa jaką zawarła Pani z pracodawcą jest umową o pracę na czas nieokreślony.
Pomimo faktu, iż otrzymała Pani od pracodawcy więcej niż dwie umowy o pracę zawarte na czas określony to zgodnie z obowiązującym prawem dzień zawarcia trzeciej kolejnej umowy o pracę na czas określony jest pierwszym dniem zatrudnienia Pani na czas nieokreślony. W tym przypadku bez znaczenia jest fakt, iż co roku otrzymuje Pani do podpisania nową umowę o pracę. Być może pracodawca nie posiada wiedzy, iż zawieranie nowych, kolejnych umów o pracę na czas określony narusza przepisy prawa i jest czynnością nieważną.
Przy omawianiu sytuacji prawnej Czytelniczki warto wskazać także na często spotykaną praktykę „aneksowania” umów o pracę na czas określony. W celu ograniczenia tejże praktyki ustawodawca wprowadził w 2004 r. do art. 251 § 2, w myśl którego uzgodnienie między stronami w trakcie trwania umowy o pracę na czas określony dłuższego okresu wykonywania pracy na podstawie tej umowy uważa się za zawarcie, od dnia następującego po jej rozwiązaniu, kolejnej umowy o pracę na czas określony w rozumieniu art. 251§ 1 KP. Ustawodawca wprowadził zatem fikcję prawną, która powoduje, że aneksowanie pierwszej umowy uważa się za zawarcie drugiej, a aneksowanie drugiej umowy jest równoznaczne w skutkach prawnych z zawarciem umowy o pracę na czas nieokreślony. Należy jednak zauważyć, że skutek ten będzie dotyczył wyłącznie porozumienia zmieniającego pierwotnie ustalony w umowie termin jej rozwiązania. Nie wyłącza on natomiast możliwości zawierania porozumień zmieniających warunki pracy i płacy umowy o pracę na czas określony.
Trzeba jednak zaznaczyć, iż przepis art. 251 §1 KP nie dotyczy umów o pracę na czas określony zawartych: w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy, w celu wykonywania pracy o charakterze dorywczym lub sezonowym albo zadań realizowanych cyklicznie.
W 2014 roku Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt nowelizacji ustawy Kodeks Pracy, który między innymi zmienia zasady zatrudniania pracowników na podstawie umów o pracę na czas określony. Nowelizacja zakłada, że obecną zasadę, która przewiduje, że trzecia umowa na czas określony zawarta z tym samym pracodawcą przekształca się w umowę na czas nieokreślony, zastąpi przepis, zgodnie z którym maksymalny okres zatrudnienia terminowego wynosi 33 miesiące. Ponadto w tym czasie będzie można zawrzeć maksymalnie trzy takie umowy.
Niestety w chwili obecnej nie wiadomo czy proponowany projekt zostanie zaaprobowany przez Sejm i Senat, a tym samy czy i kiedy wejdzie on w życie.
